Tốc độ gõ tiếng Việt khác tiếng Anh thế nào: số phím và cách quy đổi

Cùng một người, cùng tay nghề, tốc độ gõ tiếng Việt tính theo WPM thường thấp hơn tiếng Anh khoảng 15 đến 25%, vì WPM chỉ đếm ký tự hiện trên màn hình, trong khi mỗi chữ có dấu cần bấm thêm một đến hai phím khi gõ Telex hoặc VNI. Đếm thử trên văn bản tiếng Việt thông thường, khoảng bảy phần mười số âm tiết có dấu thanh, và tổng số lần bấm phím nhiều hơn số ký tự hiện ra khoảng một phần tư. Muốn so tốc độ giữa hai thứ tiếng cho công bằng, hãy so số lần bấm phím mỗi phút hoặc so với chính mình trên cùng một loại văn bản.

Đếm thử: một câu tiếng Việt tốn bao nhiêu phím

Lấy một câu bình thường: Hôm nay trời đẹp, cả nhà rủ nhau đi chợ quê mua rau, cá và trái cây.

• Trên màn hình, câu này có 68 ký tự (tính cả dấu cách và dấu câu), tương đương 13,6 từ chuẩn theo cách tính WPM.
• Gõ bằng Telex: Hoom nay trowif ddepj, car nhaf rur nhau ddi chowj quee mua rau, cas vaf trais caay. — tổng cộng 84 lần bấm phím.
• Gõ bằng VNI: Ho6m nay tro7i2 d9ep5, ca3 nha2 ru3 nhau d9i cho75 que6 mua rau, ca1 va2 tra1i ca6y. — cũng 84 lần bấm phím.

Như vậy, để tạo ra 68 ký tự, người gõ phải bấm 84 phím, nhiều hơn khoảng 24%. Nếu tay bạn bấm 300 phím mỗi phút, khi gõ tiếng Anh (gần như mỗi ký tự là một phím, trừ chữ hoa) bạn được khoảng 60 WPM; khi gõ câu tiếng Việt trên, bạn chỉ được khoảng 49 WPM, dù tay chạy nhanh y như nhau.

Đếm trên đoạn văn dài hơn

Một câu có thể không tiêu biểu, nên hãy đếm thêm trên một bài viết tiếng Việt thông thường dài khoảng 1.400 âm tiết. Kết quả:

Từ đó, tỉ lệ số phím bấm so với số ký tự hiện ra ở văn bản tiếng Việt vào khoảng 1,25 đến 1,3. Đây là phép đếm trên một mẫu, không phải số liệu nghiên cứu chính thức, nhưng đủ để thấy độ chênh là có thật và không nhỏ.

Âm tiết, chữ và từ: ba đơn vị dễ lẫn

Tiếng Anh viết liền các âm tiết trong một từ ("computer" là ba âm tiết, viết thành một chữ). Tiếng Việt viết rời từng âm tiết ("máy tính" là một từ, hai chữ). Vì thế khi nói "gõ được bao nhiêu chữ", người Việt thường đếm âm tiết, trong khi WPM đếm đơn vị 5 ký tự.

Bảng quy đổi gần đúng dưới đây giúp bạn đọc kết quả đo theo cách quen thuộc hơn:

Ví dụ: bạn đo được 40 WPM trên văn bản tiếng Việt, nghĩa là bạn gõ được khoảng 45 chữ tiếng Việt mỗi phút, và tay bấm khoảng 250 phím mỗi phút. Với 250 phím mỗi phút, khi gõ văn bản tiếng Anh bạn có thể đạt khoảng 50 WPM.

Những yếu tố khác làm tốc độ hai thứ tiếng khác nhau

Phím dấu dồn về một số ngón

Với Telex, bốn trong năm phím dấu thanh (S, F, R, X) nằm ở tay trái, cùng phím W tạo ư, ơ, ă. Ngón áp út trái, vốn là ngón yếu, phải làm việc nhiều. Với VNI, các phím dấu nằm ở hàng số, xa hàng cơ sở hai bước. Cả hai trường hợp đều tạo thêm những động tác khó mà tiếng Anh không có.

Bộ gõ đôi khi làm chậm

Bộ gõ tiếng Việt phải xử lý từng phím để biến thành chữ có dấu. Trên một số phần mềm hoặc trình duyệt, việc này đôi khi gây trễ, nhảy chữ hoặc mất chữ, khiến người gõ phải chậm lại hoặc sửa. Khi gõ tiếng Anh với bộ gõ đã tắt, những trục trặc này không xảy ra.

Chữ quen của mỗi thứ tiếng

Người Việt gõ tiếng Anh thường gặp nhiều chữ không quen, phải đọc từng chữ cái, nên chậm lại. Ngược lại, chữ tiếng Việt quen thuộc thì tay gõ theo cụm. Vì thế có người thấy mình gõ tiếng Việt "trơn tay" hơn tiếng Anh dù WPM đo được lại thấp hơn.

Có cách nào giảm số phím khi gõ tiếng Việt

• Gõ gọn "uow" thay cho "uwow": nhiều bộ gõ hiện nay hiểu "uow" là "ươ", bớt được một phím trong các chữ rất phổ biến như "người", "được", "trường".
• Dùng W đứng một mình cho ư: trong Telex, nhiều bộ gõ cho phép gõ "w" thay vì "uw" để ra "ư" (ví dụ "tw" ra "tư").
• Gõ tắt cho cụm hay dùng: các bộ gõ phổ biến đều có chức năng gõ tắt, ví dụ gõ "vn" ra "Việt Nam", gõ "ko" ra "không". Với văn bản lặp đi lặp lại nhiều cụm cố định như công văn, báo cáo, gõ tắt tiết kiệm rất nhiều phím. Cách lập bảng gõ tắt có ở mục Kiểu gõ Telex, VNI, VIQR.

Lưu ý: những mẹo này giúp gõ việc thật nhanh hơn, nhưng nhiều trang đo tốc độ không hỗ trợ gõ tắt, nên không làm WPM trong bài đo cao lên.

So tốc độ giữa hai thứ tiếng cho công bằng

Góc nhìn hôm nay: đừng tự chấm mình chậm vì con số tiếng Anh

Nhiều người Việt làm bài đo tốc độ tiếng Anh trên mạng, thấy mình quanh mức trung bình, rồi đo tiếng Việt thấy thấp hơn hẳn và lo lắng. Thực ra đó là chuyện bình thường của chữ có dấu. Một người gõ tiếng Việt 45 WPM bằng Telex đang bấm phím nhanh tương đương một người gõ tiếng Anh khoảng 55 đến 56 WPM.

Nếu muốn theo dõi tiến bộ, hãy chọn một trang đo hỗ trợ tiếng Việt có dấu, dùng cùng một kiểu bài, đo mỗi tuần một lần. Ghi lại cả WPM lẫn độ chính xác. Con số đó, đặt cạnh chính nó theo thời gian, mới là thứ đáng nhìn.