Kỷ lục gõ phím nhanh nhất thế giới: những con số được công nhận

Cái tên thường được nhắc nhất khi nói về kỷ lục gõ phím là bà Barbara Blackburn (Mỹ), người được Sách Kỷ lục Guinness ghi nhận vào thập niên 1980 là người gõ tiếng Anh nhanh nhất, với tốc độ duy trì khoảng 150 WPM trong gần một giờ trên bàn phím Dvorak. Thời máy chữ cơ, các cuộc thi đánh máy quốc tế đầu thế kỷ 20 cũng ghi nhận những con số đáng nể. Còn những "kỷ lục" 250 hay 300 WPM lan truyền trên mạng phần lớn là điểm bài đo vài giây trên các trang luyện gõ, không phải kỷ lục chính thức. Muốn hiểu đúng một con số, phải hỏi: ai công nhận, đo bao lâu, gõ văn bản gì, trên máy gì.

Ba loại "kỷ lục" cần phân biệt

Thời máy chữ cơ: các cuộc thi đánh máy

Từ cuối thế kỷ 19, khi máy chữ trở thành công cụ văn phòng, các hãng sản xuất máy chữ tổ chức những cuộc thi tốc độ để quảng bá sản phẩm. Người thắng cuộc thường là những người đánh máy chuyên nghiệp được hãng tài trợ. Các tài liệu lịch sử thường kể về một cuộc thi năm 1888 ở Cincinnati (Mỹ), nơi Frank Edward McGurrin, người gõ bằng đủ các ngón và không nhìn phím, thắng một đối thủ gõ bằng ít ngón hơn; sự kiện này hay được coi là cột mốc giúp phương pháp gõ mười ngón lan rộng.

Những thập niên đầu thế kỷ 20 có các giải đánh máy quốc tế với luật chặt chẽ: gõ chép một văn bản trong thời gian dài, thường một giờ, mỗi lỗi bị trừ một số từ. Các tài liệu về lịch sử máy chữ thường dẫn tên Albert Tangora với kết quả khoảng 147 từ thực mỗi phút trong một giờ trên máy chữ cơ, đạt năm 1923. Con số này đáng chú ý vì máy chữ cơ đòi hỏi lực gõ lớn và mỗi phím phải nhả ra trước khi phím sau đập xuống.

Năm 1946, cô Stella Pajunas được nhiều nguồn nhắc tới với tốc độ 216 WPM trên máy chữ điện của IBM. Tuy nhiên, chi tiết về điều kiện đo của con số này ít được ghi lại rõ ràng, nên nhiều người viết thận trọng khi dẫn.

Barbara Blackburn và bàn phím Dvorak

Barbara Blackburn là người Mỹ, làm nghề thư ký. Điều đặc biệt là bà gõ trên bố cục Dvorak chứ không phải QWERTY. Bà từng kể rằng mình học đánh máy trên QWERTY ở trường và gặp khó khăn, rồi chuyển sang Dvorak và tiến bộ rất nhanh.

Theo các tài liệu thường dẫn, Sách Kỷ lục Guinness ghi tên bà từ giữa thập niên 1980 là người gõ tiếng Anh nhanh nhất, với khả năng duy trì khoảng 150 WPM trong 50 phút và đạt những đợt ngắn cao hơn nhiều. Một số bài viết sau đó nhắc tới mức đỉnh khoảng 212 WPM trong một lần đo ngắn. Vì đây là những con số từ nhiều thập niên trước, đo theo cách của thời đó, nên không thể so trực tiếp với điểm số trên các trang luyện gõ hiện nay.

Câu chuyện của bà thường được dùng làm bằng chứng rằng Dvorak nhanh hơn QWERTY. Thực ra một trường hợp cá nhân không chứng minh được điều đó; chuyện Dvorak có nhanh hơn hẳn hay không đến nay vẫn còn tranh cãi trong giới nghiên cứu (mục Thế giới bàn phím có bài riêng về Dvorak và Colemak).

Thời máy tính: kỷ lục khó so hơn

Bàn phím máy tính nhẹ hơn máy chữ rất nhiều, phím chỉ cần chạm nhẹ, có thể nhấn phím sau trước khi nhả phím trước. Điều này mở ra những tốc độ mà thời máy chữ cơ khó đạt. Đồng thời, việc đo cũng phân tán: hàng loạt trang luyện gõ trực tuyến, mỗi trang một cách tính, mỗi trang một bảng xếp hạng.

Một số cuộc thi gõ phím có tổ chức đã diễn ra trong thời máy tính, ví dụ giải Ultimate Typing Championship năm 2010 tại Austin (Mỹ). Guinness World Records cũng có nhiều hạng mục liên quan tới gõ phím như gõ bảng chữ cái nhanh nhất, gõ trên điện thoại, gõ bịt mắt. Các hạng mục và người giữ kỷ lục thay đổi theo thời gian, nên muốn biết con số hiện tại, cách chắc nhất là tra trực tiếp trên trang chính thức của Guinness World Records.

Vì sao các con số kỷ lục khó so sánh

Ngoài ra còn có máy tốc ký, thiết bị cho phép bấm nhiều phím cùng lúc để ghi cả âm tiết hoặc cả từ, đạt tốc độ vượt xa bàn phím thường. Những con số của máy tốc ký thuộc một hạng khác, không đặt chung với gõ phím thường (xem bài về tốc ký trong cùng mục).

Còn kỷ lục gõ tiếng Việt thì sao

Theo những gì được công bố công khai, hiện chưa có một hệ thống kỷ lục gõ tiếng Việt được công nhận rộng rãi như kỷ lục Guinness cho tiếng Anh. Một số trang luyện gõ tiếng Việt có bảng xếp hạng riêng, nhưng đó là điểm do phần mềm tự ghi, không có giám sát, và cách tính phụ thuộc vào trang. Các hội thi tin học ở trường học đôi khi có phần thi soạn thảo văn bản, nhưng chấm theo nhiều tiêu chí chứ không chỉ tốc độ.

Nếu bạn thấy một con số "kỷ lục gõ tiếng Việt" trên mạng, hãy đặt những câu hỏi ở trên: ai ghi nhận, đo bao lâu, văn bản gì, có dấu đầy đủ không. Thường thì câu trả lời sẽ cho thấy đó là điểm bài đo ngắn, có giá trị tham khảo nhưng không phải kỷ lục.

Góc nhìn hôm nay: kỷ lục để ngưỡng mộ, không để so

Các kỷ lục gõ phím cho thấy giới hạn của bàn tay người khi được luyện tập chuyên sâu, và thường gắn với những người gõ nhiều giờ mỗi ngày trong nhiều năm. Với người bình thường, con số này không phải mục tiêu. Mục tiêu thực tế là gõ đủ nhanh và đủ chính xác cho việc của mình, với tư thế không gây mỏi.

Nếu muốn tìm hiểu thêm về lịch sử các cuộc thi đánh máy, mục Máy chữ và lịch sử bộ gõ có các bài về máy chữ Sholes & Glidden, nghề thư ký đánh máy và chặng đường từ máy chữ sang máy tính.