Muốn gõ nhanh trên điện thoại, cách hiệu quả nhất là gõ bằng hai ngón cái thay vì một ngón, bật tự sửa lỗi nhưng dùng gợi ý từ một cách có chọn lọc, lập bảng gõ tắt cho những cụm hay dùng, và chọn một kiểu gõ tiếng Việt rồi giữ cố định. Một nghiên cứu năm 2019 với khoảng 37.000 người cho thấy tốc độ gõ trung bình trên điện thoại khoảng 36 WPM, và người gõ hai ngón cái nhanh hơn người gõ một ngón. Vuốt chữ và nhập bằng giọng nói là hai lựa chọn khác, mỗi cách hợp với một hoàn cảnh.
Điện thoại khác bàn phím máy tính ở đâu
Gõ trên màn hình cảm ứng là một kỹ năng riêng, không phải phiên bản thu nhỏ của gõ mười ngón.
| Đặc điểm | Bàn phím máy tính | Bàn phím điện thoại |
|---|---|---|
| Số ngón dùng | Mười ngón | Một hoặc hai ngón (thường là ngón cái) |
| Cảm giác phím | Phím lún xuống rõ, có gai F, J | Mặt kính phẳng, chỉ có rung nhẹ hoặc âm thanh |
| Gõ không nhìn | Được, khi đã thạo | Rất khó, gần như phải nhìn |
| Trợ giúp của phần mềm | Ít | Nhiều: tự sửa, gợi ý từ, vuốt chữ, giọng nói |
| Phím dấu tiếng Việt | Telex, VNI trên bàn phím đủ phím | Telex, VNI hoặc nhấn giữ để chọn chữ có dấu, tuỳ bàn phím |
Vì không có cảm giác phím, người gõ điện thoại dựa nhiều vào mắt và vào phần mềm. Tốc độ gõ điện thoại vì thế phụ thuộc vào việc bạn dùng phần mềm khéo tới đâu, không chỉ vào ngón tay.
Nghiên cứu nói gì về gõ điện thoại
Năm 2019, một nhóm nghiên cứu ở Đại học Aalto (Phần Lan) và cộng sự công bố kết quả từ khoảng 37.000 người tình nguyện làm bài gõ trên điện thoại cảm ứng, chủ yếu bằng tiếng Anh. Một số kết quả đáng chú ý:
- Tốc độ trung bình khoảng 36 WPM, thấp hơn trên máy tính nhưng khoảng cách không quá lớn.
- Người gõ bằng hai ngón cái nhanh hơn người gõ bằng một ngón.
- Người dùng chức năng tự sửa lỗi gõ nhanh hơn người không dùng.
- Người dùng nhiều gợi ý từ (chạm vào từ được đề xuất phía trên bàn phím) lại không nhanh hơn, có khi chậm hơn, vì phải dừng lại đọc gợi ý.
- Người trẻ nhìn chung gõ nhanh hơn người lớn tuổi.
Đây là dữ liệu tiếng Anh. Với tiếng Việt, cách gõ dấu làm tăng số lần chạm, nên tốc độ có thể khác, nhưng các nguyên tắc như dùng hai ngón cái hay dùng tự sửa lỗi vẫn có giá trị tham khảo.
Hai ngón cái: cầm máy và chia việc
Gõ hai ngón cái nhanh hơn vì hai ngón có thể chuẩn bị luân phiên: khi ngón cái trái đang chạm một phím, ngón cái phải đã di chuyển tới phím tiếp theo. Một số gợi ý:
- Cầm máy bằng cả hai tay, đáy máy tựa vào ngón út hoặc lòng bàn tay, hai ngón cái thả lỏng phía trên bàn phím.
- Chia đôi bàn phím: ngón cái trái lo nửa trái (Q W E R T, A S D F G, Z X C V), ngón cái phải lo nửa phải. Không cần chính xác tuyệt đối, nhưng tránh để một ngón chạy hết cả bàn phím.
- Xoay ngang máy khi cần gõ đoạn dài: bàn phím rộng hơn, phím lớn hơn, ít chạm nhầm.
- Điện thoại màn hình lớn: nếu ngón cái khó với tới giữa bàn phím, nhiều bàn phím có chế độ thu nhỏ hoặc dồn về một bên.
Gõ tiếng Việt trên điện thoại cho nhanh
Bàn phím điện thoại thường cho chọn nhiều kiểu nhập tiếng Việt. Về tốc độ, có mấy điều nên biết:
| Cách nhập dấu | Ưu điểm | Nhược điểm về tốc độ |
|---|---|---|
| Telex | Quen tay nếu đã gõ Telex trên máy tính, không phải đổi bàn phím | Thêm lần chạm cho mỗi dấu |
| VNI | Quen với người gõ VNI | Phải chuyển sang bàn phím số hoặc dùng hàng số, thêm thao tác |
| Nhấn giữ phím để chọn chữ có dấu | Trực quan, người mới dễ hiểu | Chậm vì phải giữ rồi trượt chọn |
| Gõ không dấu, dựa vào gợi ý có dấu | Ít lần chạm nhất | Phải đọc và chọn gợi ý, dễ chọn nhầm chữ |
Người gõ Telex trên máy tính thường thấy dùng Telex trên điện thoại là nhanh nhất vì không phải học lại. Cách bỏ dấu cuối chữ (gõ hết chữ cái rồi mới gõ dấu) giữ nhịp tốt cả trên điện thoại. Cách cài đặt bàn phím tiếng Việt cho từng loại máy có ở mục Bộ gõ trên máy và điện thoại.
Tự sửa lỗi và gợi ý từ: dùng thế nào cho đúng
Tự sửa lỗi
Tự sửa lỗi giúp bạn không phải chạm chính xác tuyệt đối: chạm lệch một chút, phần mềm vẫn đoán ra chữ đúng. Đó là lý do người dùng tự sửa gõ nhanh hơn. Tuy nhiên, với tiếng Việt, tự sửa đôi khi đổi chữ đúng thành chữ khác, nhất là tên riêng, từ địa phương hay chữ tiếng Anh xen vào. Hãy liếc lại trước khi gửi tin quan trọng. Nếu tự sửa sai quá nhiều, có thể thêm các chữ hay dùng vào từ điển cá nhân của bàn phím.
Gợi ý từ
Thanh gợi ý phía trên bàn phím có ích khi chữ dài và gợi ý đúng ngay. Nhưng nếu bạn dừng lại đọc gợi ý ở mỗi chữ, thời gian đọc thường lâu hơn thời gian gõ nốt chữ. Cách dùng hiệu quả: gõ bình thường, chỉ liếc gợi ý khi gõ chữ dài hoặc chữ khó.
Gõ tắt: cách tăng tốc ít người dùng
Cả iPhone và Android đều có chức năng thay thế văn bản (gõ tắt): bạn đặt một chuỗi ngắn, khi gõ chuỗi đó, máy tự thay bằng cụm dài. Trên iPhone, chức năng này nằm trong phần cài đặt bàn phím; trên Android, vị trí tuỳ bàn phím đang dùng. Một số gợi ý bảng gõ tắt:
| Gõ | Ra |
|---|---|
| dcmn | địa chỉ nhà đầy đủ của bạn |
| cmon | Cảm ơn anh/chị đã phản hồi. |
| dtd | Em đang trên đường, khoảng 15 phút nữa tới. |
| stk | số tài khoản ngân hàng của bạn (nếu thường xuyên phải gửi) |
Chọn chuỗi gõ tắt không trùng với chữ thật, để máy không thay nhầm khi bạn gõ bình thường. Nếu dùng Telex, tránh chuỗi có cặp chữ bộ gõ sẽ biến thành dấu như "dd", "aa", "oo", hay nguyên âm đi liền s, f, r, x, j. Với số tài khoản hay thông tin riêng, cân nhắc việc ai khác có thể dùng điện thoại của bạn.
Vuốt chữ và giọng nói
Vuốt chữ (kéo ngón tay qua các chữ cái thay vì chạm từng phím) nhanh với tiếng Anh vì mỗi từ một nét vuốt. Với tiếng Việt, mức hỗ trợ tuỳ bàn phím và phiên bản; dấu thanh có thể phải thêm riêng hoặc dựa vào phần mềm đoán. Hãy thử trên bàn phím của bạn với vài câu có nhiều dấu trước khi dùng thường xuyên.
Nhập bằng giọng nói thường nhanh nhất khi bạn ở chỗ yên tĩnh và nói câu rõ ràng: người nói bình thường nhanh hơn nhiều so với gõ. Nhưng cần đọc lại để sửa những chữ nhận dạng sai, nhất là tên riêng, số và từ chuyên ngành. Ở nơi đông người hoặc khi nội dung riêng tư, gõ vẫn là lựa chọn hợp lý hơn.
Góc nhìn hôm nay: điện thoại cho tin ngắn, máy tính cho văn bản dài
Dù gõ điện thoại khéo đến đâu, soạn văn bản dài trên điện thoại vẫn mỏi tay, mỏi mắt và dễ sai hơn trên máy tính. Một cách chia việc hợp lý: điện thoại dùng cho tin nhắn, ghi chú nhanh, trả lời ngắn; văn bản dài, email công việc quan trọng thì soạn trên máy tính hoặc dùng bàn phím rời kết nối với điện thoại, máy tính bảng. Mục Soạn thảo văn bản có bài về soạn dài trên điện thoại và chuyển sang máy tính.
Và nhớ một điều về sức khoẻ: gõ điện thoại nhiều giờ bằng ngón cái, cổ cúi xuống, có thể gây mỏi cổ và ngón tay. Nâng điện thoại lên gần tầm mắt hơn, nghỉ tay định kỳ. Nếu ngón cái hay cổ tay đau kéo dài, nên đi khám.
Câu hỏi thường gặp
Gõ điện thoại bằng hai ngón cái có nhanh hơn không?
Có. Nghiên cứu năm 2019 với khoảng 37.000 người cho thấy người gõ bằng hai ngón cái nhanh hơn người gõ một ngón. Hai ngón có thể luân phiên, ngón này chạm thì ngón kia đã chuẩn bị phím tiếp theo.
Tốc độ gõ trên điện thoại trung bình là bao nhiêu?
Theo nghiên cứu năm 2019 của nhóm Đại học Aalto và cộng sự, tốc độ trung bình khoảng 36 WPM với văn bản chủ yếu là tiếng Anh. Tiếng Việt cần thêm thao tác gõ dấu nên tốc độ có thể khác.
Có nên bật tự sửa lỗi khi gõ tiếng Việt trên điện thoại?
Nên, vì tự sửa giúp bạn không phải chạm chính xác tuyệt đối và nghiên cứu cho thấy người dùng nó gõ nhanh hơn. Nhưng hãy liếc lại trước khi gửi vì tự sửa đôi khi đổi tên riêng hoặc từ tiếng Anh thành chữ khác.
Gõ tắt trên điện thoại cài ở đâu?
Trên iPhone, chức năng thay thế văn bản nằm trong phần cài đặt bàn phím. Trên Android, vị trí tuỳ bàn phím đang dùng, thường trong mục từ điển hoặc từ điển cá nhân. Chọn chuỗi gõ tắt không trùng với chữ thật.
Vuốt chữ có dùng được cho tiếng Việt không?
Tuỳ bàn phím và phiên bản. Một số bàn phím hỗ trợ vuốt chữ tiếng Việt nhưng dấu thanh có thể phải thêm riêng hoặc dựa vào phần mềm đoán. Hãy thử với vài câu nhiều dấu trước khi dùng thường xuyên.