Để gõ hàng số không nhìn phím, mỗi số được gán cho đúng ngón đang phụ trách cột phím bên dưới: út trái gõ 1, áp út trái gõ 2, giữa trái gõ 3, trỏ trái gõ 4 và 5, trỏ phải gõ 6 và 7, giữa phải gõ 8, áp út phải gõ 9, út phải gõ 0 cùng dấu trừ và dấu bằng. Ngón tay vươn chéo từ hàng cơ sở lên hai bước, gõ xong quay về ngay, trong khi các ngón khác giữ nguyên vị trí làm mốc. Ký hiệu như @, #, % là cùng phím số đó kèm Shift bên đối diện.
Vì sao hàng số khó hơn ba hàng chữ
Người đã gõ mười ngón khá vững vẫn hay cúi nhìn khi gặp số. Có ba lý do:
- Xa hơn. Hàng số cách hàng cơ sở hai bước, trong khi hàng trên và hàng dưới chỉ một bước. Khoảng vươn dài làm sai số lớn hơn.
- Lệch hơn. Do các hàng xếp so le, phím số không nằm thẳng trên phím gốc mà lệch sang trái. Ngón trỏ trái từ F phải vươn chéo lên trái một chút mới tới 4.
- Ít được tập. Giáo trình nào cũng để hàng số sau cùng, và trong văn bản thường, số xuất hiện ít hơn chữ nhiều. Ít gặp thì tay ít nhớ.
Tin tốt là hàng số chỉ có mười hai phím chính. Tập riêng một tuần, mỗi ngày mười phút, là đủ để phần lớn người hết phải nhìn.
Bản đồ ngón cho hàng số và ký hiệu đi kèm
Bảng dưới đây áp dụng cho bàn phím QWERTY kiểu Mỹ, loại phổ biến nhất ở Việt Nam. Cột "Kèm Shift" là ký hiệu in phía trên của phím.
| Phím | Kèm Shift | Ngón gõ | Shift dùng bên |
|---|---|---|---|
| ` (dấu huyền ngược) | ~ | út trái | phải |
| 1 | ! | út trái | phải |
| 2 | @ | áp út trái | phải |
| 3 | # | giữa trái | phải |
| 4 | $ | trỏ trái | phải |
| 5 | % | trỏ trái | phải |
| 6 | ^ | trỏ phải (có giáo trình dùng trỏ trái) | trái |
| 7 | & | trỏ phải | trái |
| 8 | * | giữa phải | trái |
| 9 | ( | áp út phải | trái |
| 0 | ) | út phải | trái |
| - (gạch nối) | _ | út phải | trái |
| = (bằng) | + | út phải | trái |
Một cách nhớ: số nào nằm "trên đầu" ngón nào thì ngón đó gõ. Nhìn bàn phím từ trên xuống, số 3 nằm chéo phía trên E và D, đúng cột của ngón giữa trái. Số 8 nằm chéo phía trên I và K, cột của ngón giữa phải.
Các ký hiệu ở rìa phải: lãnh địa của ngón út
Ngoài hàng số, ngón út phải còn gánh một loạt ký hiệu hay dùng khi soạn văn bản:
| Phím | Kèm Shift | Dùng khi |
|---|---|---|
| ; (chấm phẩy) | : (hai chấm) | liệt kê, giờ giấc 7:30 |
| ' (nháy đơn) | " (nháy kép) | trích dẫn, tên sách |
| / (gạch chéo) | ? (hỏi) | ngày tháng 4/11, câu hỏi |
| [ ] | { } | ghi chú, chú thích |
| \ | | | đường dẫn thư mục trên Windows |
Dấu phẩy và dấu chấm không thuộc ngón út: phẩy là ngón giữa phải, chấm là ngón áp út phải. Kèm Shift, hai phím này cho ra dấu nhỏ hơn và lớn hơn (< >).
Với người gõ tiếng Việt, dấu hỏi (?) và hai chấm (:) dùng rất nhiều, đều cần Shift trái giữ trong lúc ngón út phải gõ. Đây là động tác hai ngón út cùng làm việc ở hai đầu bàn phím, nên tập riêng vài lần cho quen.
Bẫy dành cho người gõ VNI và người dùng bàn phím tiếng Việt của Windows
Gõ VNI: số bị biến thành dấu
Kiểu gõ VNI dùng chính các phím số làm dấu. Khi bạn gõ một mã hàng như "A1" hay biển số "29A5", bộ gõ có thể hiểu số đứng sau nguyên âm là dấu và biến "A1" thành "Á". Cách xử lý: thuộc phím tắt chuyển sang chế độ gõ tiếng Anh của bộ gõ, bật lên khi gõ chuỗi chứa số và chữ, rồi tắt khi quay lại tiếng Việt. Người gõ Telex gần như không gặp chuyện này vì số không phải phím dấu.
Bố cục bàn phím "Vietnamese" cũ của Windows
Windows có sẵn một bố cục bàn phím tên là Vietnamese, có từ trước khi bộ gõ Telex tích hợp xuất hiện. Bố cục này đặt các chữ ă, â, ê, ô, đ và các dấu thanh lên hàng số, nên khi lỡ bật nó, gõ số "1234" sẽ ra chữ có dấu thay vì số. Nếu thấy hàng số bỗng nhiên ra chữ, kiểm tra biểu tượng ngôn ngữ ở thanh tác vụ và chuyển về bàn phím tiếng Anh (US) hoặc bộ gõ Telex/VNI mà bạn thường dùng.
Bàn phím số bên phải: tay phải và hàng cơ sở 4 – 5 – 6
Người làm kế toán, nhập liệu, thu ngân thường gõ số bằng bàn phím số (numpad) chứ không dùng hàng số trên. Bàn phím số cũng có hàng cơ sở riêng và gờ định vị:
| Ngón tay phải | Phím gốc | Phụ trách |
|---|---|---|
| Trỏ | 4 | 7, 4, 1 |
| Giữa | 5 (có gai) | 8, 5, 2, dấu chia / |
| Áp út | 6 | 9, 6, 3, dấu chấm thập phân, dấu nhân * |
| Út | — | dấu trừ, dấu cộng, Enter |
| Cái | — | 0 |
Nhớ bật Num Lock trước khi gõ; nếu Num Lock tắt, các phím số sẽ hoạt động như phím mũi tên và Home, End. Bàn phím số giúp gõ dãy số dài nhanh hơn hẳn hàng số trên, nhưng bàn phím laptop nhỏ và bàn phím rút gọn thường không có phần này.
Bài tập hàng số trong bảy ngày
| Ngày | Nội dung | Chuỗi mẫu |
|---|---|---|
| 1 | Tay trái: 1 – 5, mỗi ngón vươn lên rồi về | a1a s2s d3d f4f f5f |
| 2 | Tay phải: 6 – 0 | j6j j7j k8k l9l ;0; |
| 3 | Số có nghĩa: năm, ngày | 1945 2026 4/11 30/4 |
| 4 | Số điện thoại, nhóm ba – bốn số | 0912 345 678, 028 3822 xxxx |
| 5 | Ký hiệu kèm Shift | 50% #1 a@b 3*4 (ghi chú) |
| 6 | Câu có số và dấu câu | Lớp 9A có 42 học sinh, sĩ số đạt 100%. |
| 7 | Tự kiểm: chép một bảng giá, danh sách điện thoại | văn bản thật trong công việc |
Ở ngày 4, thay "xxxx" bằng bốn số bất kỳ. Ở ngày 6, chú ý câu có chữ có dấu xen số: nếu gõ VNI, phải chuyển chế độ khi gõ "9A".
Mẹo giữ vị trí khi vươn xa
- Giữ ngón mốc. Khi ngón trỏ trái vươn lên 4, ngón út trái vẫn chạm nhẹ A. Có một điểm tựa là tay không trôi.
- Vươn bằng ngón, không bằng cả bàn tay. Nhấc cả bàn tay lên tìm số là mất mốc, các phím sau đó dễ lệch.
- Chạm lại gai sau mỗi cụm số. Gõ xong "2026", ngón trỏ rà lại F hoặc J một cái trước khi gõ chữ tiếp.
- Đọc số theo nhóm. Đọc "không chín một hai" thành "không chín một hai – ba bốn năm – sáu bảy tám" giúp não chia việc, tay ít bị khựng.
Góc nhìn hôm nay: số ở đâu trong công việc của bạn
Không phải ai cũng cần gõ hàng số thật nhanh. Học sinh và người viết văn bản thường chỉ gặp số trong ngày tháng và số trang; với họ, gõ đúng không nhìn là đủ. Nhân viên kế toán, bán hàng, nhập liệu thì khác: số là phần lớn công việc, nên đầu tư học bàn phím số và nếu cần thì dùng bàn phím rời có numpad.
Hãy nhìn lại một ngày làm việc: bạn gõ số ở đâu, bao nhiêu? Câu trả lời cho biết nên dành mười phút mỗi ngày cho hàng số trên, cho bàn phím số, hay chỉ ôn lại thỉnh thoảng.
Câu hỏi thường gặp
Số 4 và 5 gõ bằng ngón nào?
Cả hai đều do ngón trỏ trái gõ. Ngón trỏ trái từ phím F vươn chéo lên hai bước để tới số 4, nhích thêm sang phải để tới số 5. Gõ xong ngón trỏ quay về F.
Vì sao gõ số 1 ra chữ á?
Có thể bạn đang gõ kiểu VNI, trong đó số 1 là dấu sắc khi đứng sau nguyên âm. Cũng có thể máy đang bật bố cục bàn phím Vietnamese cũ của Windows. Hãy chuyển bộ gõ sang chế độ tiếng Anh hoặc đổi bố cục bàn phím về US.
Gõ dấu @ trên bàn phím máy tính thế nào?
Trên bàn phím QWERTY kiểu Mỹ, dấu @ là phím số 2 kèm Shift. Ngón áp út trái gõ số 2, ngón út phải giữ Shift phải. Một số bàn phím theo chuẩn nước khác đặt @ ở vị trí khác.
Bàn phím số bên phải đặt tay thế nào?
Ngón trỏ phải đặt trên 4, ngón giữa trên 5 (có gai), ngón áp út trên 6. Ngón cái gõ số 0, ngón út gõ Enter và các dấu cộng trừ. Nhớ bật Num Lock trước khi gõ.
Mất bao lâu để gõ hàng số không nhìn phím?
Với người đã gõ mười ngón ba hàng chữ, tập riêng hàng số khoảng một tuần, mỗi ngày mười phút, thường đủ để hết phải nhìn. Gõ nhanh và chính xác thì cần thêm thời gian dùng thật trong công việc.
