Có bốn cách gõ ký hiệu đặc biệt như ₫, °, ×, ±, © hay mũi tên: dùng bảng ký tự của hệ điều hành (Windows + dấu chấm trên Windows, Ctrl + ⌘ + Space trên macOS), mã Alt trên bàn phím số (Windows), phím Option (macOS), và chèn ký hiệu hoặc tự sửa trong Word. Trên điện thoại, nhấn giữ một phím để hiện các ký tự liên quan. Bài này có bảng tra cho các ký hiệu người Việt hay cần nhất khi soạn văn bản.
Cách 1: bảng ký tự có sẵn của hệ điều hành
Đây là cách dễ nhất, không cần nhớ mã.
- Windows 10 và 11: nhấn phím Windows + dấu chấm (.) để mở bảng biểu tượng. Ngoài biểu tượng cảm xúc, bảng có nhóm ký hiệu (Symbols) gồm dấu câu, ký hiệu tiền tệ, toán học, mũi tên. Bấm vào ký hiệu là nó được chèn vào chỗ con trỏ.
- macOS: nhấn Control + ⌘ + Space để mở trình xem ký tự (Character Viewer). Gõ tên tiếng Anh vào ô tìm, ví dụ "degree", "arrow", "dong", để lọc nhanh.
- Windows bản cũ: chương trình Character Map (gõ "charmap" vào ô tìm kiếm) cho xem toàn bộ ký tự của từng phông và sao chép.
Cách 2: mã Alt trên Windows
Giữ phím Alt, gõ mã số trên bàn phím số bên phải (hàng số phía trên chữ cái không dùng được), thả Alt là ký tự hiện ra. Phím Num Lock phải bật. Laptop không có bàn phím số thì cách này khó dùng — chuyển sang cách 1 hoặc cách 4.
| Ký hiệu | Tên | Mã Alt (Windows) | Phím Option (macOS, bàn phím US) |
|---|---|---|---|
| ° | Độ | Alt + 0176 | ⌥ + Shift + 8 |
| ± | Cộng trừ | Alt + 0177 | ⌥ + Shift + = |
| × | Nhân | Alt + 0215 | Dùng trình xem ký tự |
| ÷ | Chia | Alt + 0247 | ⌥ + / |
| © | Bản quyền | Alt + 0169 | ⌥ + G |
| ® | Nhãn hiệu đã đăng ký | Alt + 0174 | ⌥ + R |
| ™ | Nhãn hiệu | Alt + 0153 | ⌥ + 2 |
| ² | Mũ hai | Alt + 0178 | Dùng định dạng chỉ số trên |
| ³ | Mũ ba | Alt + 0179 | Dùng định dạng chỉ số trên |
| ½ | Một phần hai | Alt + 0189 | Dùng trình xem ký tự |
| € | Euro | Alt + 0128 | ⌥ + Shift + 2 |
| – | Gạch ngang ngắn (en dash) | Alt + 0150 | ⌥ + - |
| — | Gạch ngang dài (em dash) | Alt + 0151 | ⌥ + Shift + - |
| … | Dấu ba chấm một ký tự | Alt + 0133 | ⌥ + ; |
| • | Chấm tròn đầu dòng | Alt + 0149 | ⌥ + 8 |
Mã có số 0 đứng đầu (như 0176) lấy theo bảng mã Windows-1252 và cho kết quả ổn định trong hầu hết phần mềm. Phím Option trên macOS có thể khác nếu bạn dùng bố cục bàn phím không phải US — khi đó dùng trình xem ký tự.
Cách 3: ký hiệu đồng ₫ và chuyện viết tiền Việt
Ký hiệu đồng ₫ có mã Unicode U+20AB. Nó không có mã Alt bốn số như các ký hiệu trên, nên cách gõ hay dùng là:
- Trong Word trên Windows: gõ 20ab rồi nhấn ngay Alt + X, bốn ký tự sẽ đổi thành ₫. Cách gõ mã rồi Alt + X dùng được cho mọi ký tự Unicode trong Word.
- Bảng ký tự của Windows hoặc macOS: tìm "dong" hoặc chọn nhóm ký hiệu tiền tệ.
- Bàn phím tiếng Việt của hệ điều hành và một số bộ gõ có phím hoặc tổ hợp riêng cho ₫ — xem tài liệu của bộ gõ bạn dùng.
- Gõ tắt: tạo mục gõ tắt trong bộ gõ để một chuỗi ngắn tự thành ₫.
₫, đ, VNĐ hay VND?
| Cách viết | Dùng khi nào |
|---|---|
| ₫ | Bảng giá, hoá đơn, giao diện cần gọn: 150.000 ₫ |
| đồng / đ | Văn bản thường, viết chữ: 150.000 đồng, 150.000 đ |
| VND | Mã tiền tệ quốc tế theo chuẩn ISO 4217, dùng trong giao dịch, bảng tỷ giá, văn bản song ngữ |
| VNĐ | Cách viết quen dùng trong đời sống, nhưng không phải mã ISO |
Quan trọng nhất là nhất quán trong một văn bản. Cách viết số, dấu chấm phân cách hàng nghìn, dấu phẩy thập phân theo kiểu Việt được bàn ở mục Lỗi gõ & dấu câu.
Cách 4: chèn ký hiệu và tự sửa trong Word, Google Docs
Chèn ký hiệu
Word có lệnh Chèn → Ký hiệu (Insert → Symbol), chọn phông và nhóm ký tự. Google Docs có Chèn → Ký tự đặc biệt, cho phép tìm theo tên hoặc vẽ ký hiệu bằng chuột rồi máy đoán ra ký tự — tiện khi không biết tên ký hiệu.
Tự sửa (AutoCorrect) có sẵn trong Word
Word mặc định tự đổi một số chuỗi gõ thành ký hiệu:
| Gõ | Thành |
|---|---|
| (c) | © |
| (r) | ® |
| (tm) | ™ |
| --> | → |
| <-- | ← |
| ==> | ⇒ |
Bạn có thể thêm mục tự sửa riêng: ví dụ gõ "(d)" thành ₫, "(do)" thành °. Lưu ý chọn chuỗi không trùng với chữ thật, kẻo Word sửa nhầm.
Chỉ số trên, chỉ số dưới
Với m², H₂O hay số mũ, dùng định dạng thay vì ký tự riêng:
- Word: chỉ số trên Ctrl + Shift + = , chỉ số dưới Ctrl + = (trên Windows).
- Google Docs: chỉ số trên Ctrl + . , chỉ số dưới Ctrl + , (trên Windows; ⌘ thay Ctrl trên macOS).
Ký tự riêng như ² chỉ có sẵn cho vài số; định dạng chỉ số dùng được cho mọi chữ, số.
Trên điện thoại: nhấn giữ là ra
Bàn phím điện thoại giấu ký hiệu sau các phím:
- Nhấn giữ một phím để hiện các biến thể. Trên bàn phím iPhone, nhấn giữ số 0 trong bàn phím số để có ký hiệu độ °; nhấn giữ phím gạch nối để có gạch ngang dài, nhấn giữ dấu chấm để có dấu ba chấm.
- Trang ký hiệu thứ hai: chuyển sang bàn phím số rồi bấm nút ký hiệu (#+= trên iPhone, =\< trên Gboard) để có thêm ×, ÷, €, £, ©…
- Thay thế văn bản: tạo mục gõ tắt trong cài đặt bàn phím, ví dụ "dd1" thành ₫.
Vị trí cụ thể có thể thay đổi theo phiên bản bàn phím, nên nếu không thấy, thử nhấn giữ các phím lân cận.
Những lỗi hay gặp khi gõ ký hiệu
- Dùng chữ x thay dấu nhân ×: "3 x 4 m" đọc được nhưng kém chuyên nghiệp trong văn bản kỹ thuật, bảng giá.
- Dùng chữ o nhỏ hoặc số 0 nâng lên thay °: trông giống nhưng máy tìm kiếm và đọc màn hình không hiểu.
- Dùng dấu gạch nối - cho mọi loại gạch: khoảng số "2020–2025" nên dùng gạch ngang ngắn; chi tiết có ở mục Lỗi gõ & dấu câu.
- Ký hiệu hiện thành ô vuông: phông đang dùng không có ký tự đó. Đổi sang phông phổ biến như Times New Roman, Arial.
- Khoảng cách với đơn vị: viết "25 °C" hay "25°C" tuỳ quy ước văn bản; chọn một kiểu và giữ nhất quán. Hệ đơn vị quốc tế (SI) khuyến nghị có khoảng trắng giữa số và °C.
Góc nhìn hôm nay: lập "bảng ký hiệu riêng" của bạn
Mỗi nghề cần một nhóm ký hiệu khác nhau: kế toán cần ₫, %, ‰; kỹ thuật cần °, ±, ×, Ω; giáo viên toán cần ≤, ≥, ≠, √. Thay vì tra mỗi lần, hãy:
- Liệt kê 10 ký hiệu bạn dùng nhiều nhất.
- Với mỗi ký hiệu, chọn một cách gõ nhanh nhất trên máy mình (mã Alt, phím Option hoặc gõ tắt).
- In bảng nhỏ dán cạnh màn hình trong tuần đầu.
- Tạo mục gõ tắt cho những ký hiệu không có cách gõ nhanh. Cách lập bảng gõ tắt chi tiết có ở mục Kiểu gõ Telex, VNI, VIQR.
Câu hỏi thường gặp
Gõ ký hiệu độ ° trên máy tính thế nào?
Trên Windows giữ Alt và gõ 0176 trên bàn phím số. Trên macOS nhấn Option + Shift + 8. Hoặc mở bảng ký tự bằng Windows + dấu chấm (Windows) hay Control + ⌘ + Space (macOS) rồi chọn.
Gõ ký hiệu đồng ₫ thế nào?
Trong Word trên Windows, gõ 20ab rồi nhấn Alt + X. Cách khác là tìm "dong" trong bảng ký tự của hệ điều hành, hoặc tạo mục gõ tắt trong bộ gõ để một chuỗi ngắn tự thành ₫.
VND và VNĐ khác nhau thế nào?
VND là mã tiền tệ quốc tế theo chuẩn ISO 4217, dùng trong giao dịch và văn bản song ngữ. VNĐ là cách viết quen trong đời sống nhưng không phải mã ISO. Trong một văn bản nên chọn một cách và dùng nhất quán.
Mã Alt không hoạt động là vì sao?
Thường do gõ số ở hàng số phía trên thay vì bàn phím số bên phải, hoặc Num Lock đang tắt. Laptop không có bàn phím số thì dùng bảng ký tự Windows + dấu chấm hoặc lệnh chèn ký hiệu.
Gõ m² trong Word thế nào?
Gõ m2, chọn số 2 rồi nhấn Ctrl + Shift + = để chuyển thành chỉ số trên. Cũng có thể dùng ký tự ² bằng Alt + 0178 trên Windows.
